Her çocuk zaman zaman öfkelenir, korkar, üzülür ya da yaramazlık yapar. Bu duygular ve davranışlar gelişimin doğal bir parçasıdır. Ancak bazı durumlarda çocuğun yaşadığı zorluklar, onun ya da ailenin gücünü aşabilir. Ebeveynlerin en sık sorduğu soru da tam olarak budur: Ne zaman normal, ne zaman destek almak gerekir?
Sürenin ve yoğunluğun önemi
Bir davranışın tek başına görülmesi genellikle endişe verici değildir. Önemli olan davranışın ne kadar sürdüğü, ne kadar yoğun olduğu ve çocuğun günlük yaşamını ne ölçüde etkilediğidir. Birkaç hafta boyunca süren, giderek artan ve evde, okulda ya da arkadaşlık ilişkilerinde belirgin sorunlara yol açan değişiklikler bir uzmana danışmayı gerektirebilir.
Dikkat edilmesi gereken işaretler
Uzun süren mutsuzluk, isteksizlik ve içe kapanma, yaşına uygun olmayan yoğun korkular, uyku ve yeme düzeninde belirgin değişiklikler, sık öfke patlamaları ve saldırgan davranışlar, okula gitmeyi reddetme ya da okul başarısında ani düşüş, arkadaşlarından uzaklaşma, tuvalet eğitimi kazanıldıktan sonra yeniden altını ıslatma gibi gerilemeler ve sebebi bulunamayan baş ve karın ağrıları bu işaretler arasındadır.
Yaşa göre farklılıklar
Okul öncesi dönemde ayrılık kaygısı ve öfke nöbetleri belirli ölçüde beklenen davranışlardır; ancak çok yoğun ve uzun sürüyorsa değerlendirme gerekir. Okul çağında dikkat sorunları, okula uyum güçlükleri ve arkadaşlık sorunları öne çıkar. Ergenlikte ise ruh hali değişiklikleri, aileyle çatışmalar ve risk alma davranışları dikkatle izlenmelidir.
Önemli yaşam olaylarından sonra
Boşanma, bir yakının kaybı, taşınma, yeni kardeş, kaza, istismar ya da akran zorbalığı gibi olaylardan sonra çocukta belirgin değişiklikler görülürse destek almak sürecin daha sağlıklı atlatılmasına yardımcı olur.
Acil durumlar
Çocuğunuz kendine zarar verme düşüncelerinden söz ediyorsa, kendine zarar veriyorsa ya da gerçeklikle bağının koptuğunu düşündüren davranışlar gösteriyorsa vakit kaybetmeden bir çocuk ve ergen psikiyatristine başvurun; acil durumda 112’yi arayın.
Destek almaya karar verdiyseniz uzman seçimi için Ankara’da çocuk psikoloğu seçimi sayfamıza bakabilirsiniz.